Mae Coed-y-Werin yn ardal o goetir lled-naturiol gyda phyllau. Mae’n Safle o Bwysigrwydd Cadwraeth Natur (SINC) oherwydd y ddau gynefin pwysig – gwlyptiroedd a choetiroedd, ac mae ei amrywiaeth o gynefinoedd yn darparu cartrefi ar gyfer sawl math o fywyd gwyllt.
Mae yna famaliaid bach gan gynnwys y Llygoden Ffyddlon Felen, yn ogystal â’r Pathew Cyll sydd dan fygythiad (rhaid pwysleisio bod y rhain yn anghyfreithlon i’w trin heb drwydded); ymlusgiaid fel y wiber, neidr y gwair, nadroedd defaid; mae ystlumod i’w gweld yn hwyr gyda’r nos, ac mae amffibiaid fel llyffantod, llyffantod a madfallod yn doreithiog.
Gwlyptiroedd
Mae canrifoedd o gloddio am lo a chlai wedi creu llawer o ardaloedd gwlyb a llawn dwr o fewn y safle. Mae’r hen weithfeydd niferus a’u rhwydweithiau digyffwrdd o nentydd a phyllau yn darparu cynefin a mannau magu ardderchog ar gyfer bywyd gwyllt dyfrol.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn rheoli’r mannau gwlyb hyn yn ofalus gan sicrhau bod cyn lleied o ymyrraeth ddynol â phosibl a bod amodau’n addas i fywyd gwyllt ffynnu.
Coetiroedd
Gyda’i goetir cymysg, llennyrch heulog agored a mannau corsiog cysgodol mae’r safle’n darparu ystod eang o gynefinoedd. Mae’r clystyrau o goed yn llydanddail yn bennaf a derw, cyll a ffawydd yw’r prif rywogaethau.
Mae’r rhan fwyaf o’r conwydd a blannwyd yn y 1950au wedi’u tynnu ond mae nifer cyfyngedig o sbriws a llarwydd wedi cael eu gadael i ychwanegu at amrywiaeth y safle. Mae’r rhan fwyaf o’r plannu mwy diweddar wedi bod ar ffurf gwrychoedd gan ddefnyddio amrywiaeth o goed ffrwytho a blodeuol ar gyfer bwyd i bryfed, adar a mamaliaid, ac fel coridor diogel i fywyd gwyllt symud a gorffwys.
O dan y coed fe welwch amrywiaeth o flodau gwyllt, rhedyn a mwsoglau ynghyd â ffyngau ysblennydd. Mae’r coetir agored a’r toreth o gollen, mafon gwyllt a gwyddfid yn gwneud y safle hwn yn berffaith ar gyfer pathewod. Mae’r pathew yn rhywogaeth Ewropeaidd bwysig a chaiff ei annog a’i fonitro’n frwd gan yr Ymddiriedolaeth.
O bryd i’w gilydd mae aelodau’r Ymddiriedolaeth yn prysgoedio ardaloedd o goetir cyll i wella cynefin y pathew. Mae tocio cyll a choed eraill yn dechneg rheoli coetir cynaliadwy a thraddodiadol sy’n cynnig llawer o fanteision ecolegol.
Mae’r ardal yn baradwys i wylwyr adar gyda dros 60 o rywogaethau wedi’u henwi, gan gynnwys bodaod, cnocell y coed, crehyrod, croesbig, glas y dorlan, tylluanod a gylfinbraff.
Chwiliwch am y dringwr bach sy’n dringo i fyny o amgylch boncyff y goeden yn chwilio am bryfed a’r fflach o liw wrth i las y dorlan hedfan ar draws y pwll, gwrandewch am y gigfran a’r bwncath wrth iddynt gylchu uwchben gan wneud eu galwadau nodedig.
